Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

Secesja

Kierunek w sztuce i architekturze europejskiej i amerykańskiej, rozwijający się na przełomie XIX i XX wieku. Charakteryzuje go wielość nurtów, niekiedy ze sobą sprzecznych, i lokalna specyfika. Najbujniej rozkwitał w Belgii i we Francji, gdzie działali jego prekursorzy (Victor Horta, Henry van de Velde, Hector Guimard).

W zależności od miejsca, nowy kierunek nosił różne nazwy: secesja, Art Nouveau (we Francji, od nazwy salonu sztuki w Paryżu), Jugendstil (w Niemczech i w krajach skandynawskich) Stile Liberty (w Anglii, od nazwy salonu w Londynie). W Austrii styl secesyjny rozwijał się głównie w Wiedniu (Wiedeńska Secesja), a w Hiszpanii – w Barcelonie, gdzie niezwykłe dzieła tworzył Antoni Gaudi.

Mimo lokalnych różnic jest kilka cech wyróżniających secesję jako kierunek: bliski związek ze sztukami pięknymi (malarstwem, rzeźbą, grafiką) oraz włączenie ich do architektury i wystroju wnętrz; dekoracyjny ornament czerpiący ze świata natury (stylizowane rośliny, kwiaty, zwierzęta, ptasie pióra, muszle); płynne, faliste linie – zarówno w samej architekturze, jak i ornamencie (linia w kształcie litery S, uważana za najbardziej charakterystyczną cechę stylu Art Nouveau); asymetria; otwarty plan wnętrz; dążenie do stosowania nowych materiałów (żelazo, szkło) i wynalazków (oświetlenie elektryczne); eksponowanie elementów nośnych oraz odrzucenie stylistyki wiktoriańskiej. Charakterystyczne jest też, że architekci tworzący w duchu secesji projektowali zarówno budynki, jak i wystrój ich wnętrz – często w najdrobniejszych szczegółach, takich jak boazerie, schody, okna i witraże, tapety, dywany, meble, ramy do obrazów, lampy, kafle, zastawa stołowa i kuchenne utensylia.

Koniec XIX wieku był okresem intensywnego rozwoju gospodarczego i bogacenia się klasy średniej, a jednocześnie niepokojów politycznych i sprzeciwu wobec szarości i masowej produkcji, wyrażanego m.in. przez ruch Arts and Crafts. Dzięki rozwojowi transportu łatwiejsze stały się podróże. Klasa średnia zwiedzała starożytne zabytki Egiptu, Włoch i Grecji. Chętnie kupowano dzieła sztuki japońskiej (głównie drzeworyty), które stały się modne i inspirowały europejskich artystów. Fascynacja egzotyką, bajkowością, ornamentem i Dalekim Wschodem byłą przejawem romantycznych tęsknot, które znalazły odzwierciedlenie m.in. w secesyjnej sztuce i architekturze.

UDOSTĘPNIJ: