Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

Thomas Telford

(ur. 1757 w Glendinning – zm. 1834 w Londynie)

Brytyjski architekt, inżynier i budowniczy, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli tych dziedzin w pierwszej połowie XIX wieku. Projektował i budował kanały, mosty i porty.

Urodził się i wychował na wsi w Szkocji. Wcześnie osierocony przez ojca dorastał w biedzie. Jako 14-latek został uczniem kamieniarza. Przez krótki czas pracował w Edynburgu, a w 1782 roku dotarł do Londynu. Poznał tu dwóch prominentnych architektów – Roberta Adama i sir Williama Chambersa i został zatrudniony na budowie neoklasycystycznego gmachu Somerset House. W 1784 dostał pracę w stoczni Portsmouth, gdzie rozwijał swoje umiejętności w zakresie planowania i inżynierii. W 1787, dzięki wstawiennictwu Williama Pulteneya został inspektorem robót publicznych w Shropshire. Nie mając formalnego wykształcenia swoje umiejętności wykazywał w praktyce i szybko zyskał opinię zdolnego inżyniera i architekta.

W 1790 roku zaprojektował most nad rzeką Severn, w Montford. Był to pierwszy z blisko 40 mostów, jakie w kolejnych latach wzniósł w hrabstwie Shropshire – w tym przeprawę przez Severn w Buildwas – swój pierwszy most wzniesiony z żelaza. Ponieważ konstrukcja ta spełniła oczekiwania, jakie w niej pokładał, Telford budował kolejne mosty z żelaza i znacząco rozwinął tę gałąź inżynierii.

Mierzący łącznie 18 kilometrów długości akwedukt i kanał Pontcysyllte (1795-1805) w północno-wschodniej Walii uważany jest za jedno z najwybitniejszych osiągnięć Telforda i XIX-wiecznej myśli technicznej w ogóle. To niezwykle udane połączenie wysokiej klasy architektury z najnowszymi w owym czasie zdobyczami inżynierii i sztuki budowlanej. W projekcie tym Telford na dużą skalę zastosował żeliwo i kute żelazo, znajdując w kolejnych latach wielu naśladowców wśród budowniczych europejskich i amerykańskich, którzy przyjeżdżali do Walii, by oglądać dzieło Telforda. Akwedukt Pontcysyllte przyniósł mu uznanie i sławę najwybitniejszego budowniczego kanałów i mostów swoich czasów. W 1920 roku Telford został pierwszym prezesem Institution of Cyvil Engineerss w Londynie i sprawował tę funkcję przez 14 lat, aż do śmierci. Akwedukt i kanał Pontcysyllte w 1963 roku zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Z kolei Kanał Kaledoński (1801-1822) w łączy wschodnie i zachodnie wybrzeże Szkocji, w miejscowościach Inverness i Corpach. Ma długość 107 km i biegnie wzdłuż uskoku tektonicznego Great Glen. Wytyczono na nim 29 śluz, 4 akwedukty i 29 mostów. Zbudowany znacznym nakładem kosztów nie przyniósł inwestorom oczekiwanych zysków, jako ze okazał się zbyt wąski i płytki. Z czasem stał się przede wszystkim atrakcją turystyczną, gdyż na jego trasie leży kilka malowniczych jezior.

UDOSTĘPNIJ: