Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

William Thornton

(ur. 1759 na Jost Van Dyck – zm. 1828 w Waszyngtonie)

Amerykański lekarz, wynalazca, architekt i malarz. Wszechstronnie wykształcony erudyta, człowiek wielu talentów. Do historii przeszedł jako twórca gmachu Kapitolu – siedziby Kongresu, czyli parlamentu Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie. Był też pierwszym kierownikiem amerykańskiego Urzędu Patentowego.

Urodził się na niewielkiej wysepce Jost Van Dyck – jednej z Brytyjskich Wysp Dziewiczych na Morzu Karaibskim, w protestanckiej społeczności kwakrów. Jego rodzina posiadała plantację trzciny cukrowej. W wieku 5 lat został wysłany do Anglii na naukę. Zamieszkał w mieście Lancaster w północno-zachodniej Anglii, w środowisku kwakrów, i odebrał zgodne z ich zasadami wychowanie. Kształcił się na lekarza i aptekarza, choć przejawiał talent do projektowania i sztuk pięknych.

Odbył 4-letnią praktykę u aptekarza w Ulverston. W tym czasie prowadził dziennik, w którym wykonał liczne szkice roślin i zwierząt oraz pejzaże, portrety i rysunki różnego rodzaju maszyn. Skonstruował też własną camera obscura, czyli pierwowzór aparatu fotograficznego. W 1781 rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Edynburskim. Architektura stolicy Szkocji wywarła na nim duże wrażenie – szczególnie XVIII-wieczna dzielnica New Town, do dziś uważana za arcydzieło miejskiej urbanistyki i wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W 1783 Thornton przeniósł się do Londynu, gdzie kontynuował naukę medycyny i uczęszczał na wykłady w Royal Academy of Arts. W 1784 otrzymał dyplom lekarza na University of Aberdeen w Szkocji. W 1786 pojechał w rodzinne strony, na Wyspy Dziewicze. Po raz pierwszy od dziecka zobaczył plantację, która przynosiła mu dochody, i kilkudziesięciu niewolników należących do jego rodziny. Zaczął interesować się abolicjonizmem.

W 1786 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i osiadł w Filadelfii. Tu odżyło jego zainteresowanie projektowaniem. Zaczął zgłaszać swoje prace na konkursy architektoniczne. Wziął udział w konkursie na gmach Kapitolu, siedziby amerykańskiego parlamentu w nowo ustanowionym Dystrykcie Kolumbii (District of Columbia) nad rzeką Potomac (dzisiejszy Waszyngton D.C.). Zaproponował budynek inspirowany francuskim Luwrem i rzymskim Panteonem i ostatecznie wygrał konkurs. Już w trakcie budowy wprowadzono kilka znaczących zmian w projekcie Thorntona, w kolejnych latach budynek był kilkakrotnie przebudowywany (m.in. po pożarze w 1814 roku), ale główne założenia architekta można podziwiać do dziś. Reprezentacyjny, neoklasycystyczny gmach stał się wzorem dla wielu budynków publicznych w całych Stanach. Inne, znane budynki Thorntona, podobnie jak Kapitol wpisane do amerykańskiego rejestru pomników historycznych (National Register of Historic Places) to: Prospect Hill w Baltimore, Octagon House w Waszyngtonie, Woodlawn Plantation w Fairfax i Tudor Place w Waszyngtonie.

UDOSTĘPNIJ: