Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

Stefan Bryła

(ur. 1886 w Krakowie – zm. 1943 w Warszawie)

Konstruktor i inżynier budowlany, specjalista w zakresie spawalnictwa. Przez wiele lat budował wysokościowce w Stanach Zjednoczonych (m.in. Woolworth Building w Nowym Jorku), był cenionym inżynierem. Po powrocie do Polski wzniósł pierwszy w kraju most spawany na rzece Słudwi pod Łowiczem i był współtwórcą najwyższych polskich budynków o stalowej konstrukcji szkieletowej. Wspólnie z Mieczysławem Kozłowskim zaprojektował 14-piętrowy gmach Urzędu Skarbowego w Katowicach (znany jako Drapacz Chmur lub mister Katovic, zbudowany w latach 1930-32). Z architektem Marcinem Weinfeldem wzniósł chlubę międzywojennej Warszawy – mający 17 kondygnacji budynek Towarzystwa Prudential (1931-33), obecnie Hotel Warszawa. Również w stolicy powstał 9-kondygnacyjny budynek Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych (1928) i tzw. Dom Bez Kantów (1934-35), mający 8 kondygnacji. Dla Krakowa Stefan Bryła zbudował 9-kondygnacyjny budynek Biblioteki Jagiellońskiej (1934).



Stefan Bryła spędził młodość we Lwowie. W 1908 roku ukończył Wydział Inżynierii tamtejszej Politechniki i rozpoczął pracę dydaktyczną na uczelni. W niedługim czasie obronił doktorat, a następnie habilitował się. W latach 1910-12 kształcił się na uczelniach zagranicznych, w Niemczech, we Francji i w Wielkiej Brytanii. Pracował jako inżynier na budowach w wielu krajach Europy, w USA i w Kanadzie. Od 1921 roku wykładał budowę mostów na Politechnice Lwowskiej, od 1934 – budownictwo na Politechnice Warszawskiej. W 1938 roku został dziekanem Wydziału Architektury tej uczelni. W 1928 roku na zlecenie Ministerstwa Robót Publicznych opracował pionierski w skali światowej zbiór norm i przepisów dotyczących spawania konstrukcji stalowych. Stały się one wzorem dla tego typu regulacji w innych krajach. Stefan Bryła jest autorem ponad 200 publikacji z dziedziny inżynierii i budownictwa, w tym podręczników dla szkół średnich i wyższych.

Poza architekturą interesował się polityką, był członkiem lwowskiej chadecji i posłem na sejm II Rzeczpospolitej z okręgu Lwów. Podczas okupacji organizował tajne nauczanie i działał w strukturach państwa podziemnego. W 1943 roku wraz z rodziną został aresztowany przez Niemców i rozstrzelany. Symboliczny grób Stefana Bryły znajduje się na warszawskich Starych Powązkach.

UDOSTĘPNIJ: