Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

Stanisław Brukalski

(ur. 1894 w Warszawie – zm. 1967 tamże)

Architekt modernistyczny, prekursor nowoczesnego budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Przez całe życie związany z Warszawą, gdzie powstały jego liczne realizacje. Pracował m.in. dla spółdzielni mieszkaniowych, budujących domy na warszawskim Żoliborzu. Członek grupy architektonicznej Preasens (1926-30), która postulowała zerwanie z tradycjonalizmem i projektowała nowoczesne, proste w formie domy i osiedla mieszkaniowe. Bliskie jej były idee niemieckiego Bauhausu i Werkbundu. Wspólnie z żoną, architektką Barbarą Sokołowską-Brukalską, a także innymi członkami grupy Praesens (m.in. Józefem Szanajcą) projektował funkcjonalne i niedrogie domy dla przeciętnie zarabiających ludzi – m.in. kolonię IV na osiedlu Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu (1927) oraz domy dla urzędników ZUS-u na ulicy Słowackiego (1936). W latach 1927-1928 Brukalscy wybudowali dom własny na ul. Niegolewskiego, również na Żoliborzu. Dom architektów jest doskonałym przykładem realizacji założeń, które przyświecały członkom grupy Praesens. Łączy w sobie prostotę, funkcjonalizm i nowoczesną estetykę. Biały budynek tworzą proste, uskokowo zestawione bryły. Na płaskim dachu ulokowano taras. Całość do dziś robi wrażenie, dom nadal jest nowoczesny, prosty i zarazem efektowny. Wraz z Bruno Zborowskim Brukalscy przygotowali projekt Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, wysłany na wystawę Najmniejsze Mieszkanie, która odbyła się we Frankfurcie nad Menem w 1929 roku. Stanisław Brukalski wraz z Bohdanem Pniewskim, Józefem Szanajcą i Bohdanem Lachertem zaprojektował Pawilon Polski na EXPO w Paryżu w 1937 roku.

Stanisław Brukalski był absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i od 1949 roku profesorem tej uczelni, studiował także na Politechnice w Mediolanie. Współtworzył Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) i był jego pierwszym prezesem. W 1939 roku uczestniczył w obronie Warszawy, trafił do obozu jenieckiego w Woldenbergu. Po wojnie był kierownikiem odbudowy warszawskiego Nowego Miasta i pałacu Czapskich, który zaadaptował na siedzibę Akademii Sztuk Pięknych. Zaprojektował zabudowę dzisiejszej ulicy Andersa, kolonie mieszkaniowe na Żoliborzu i budynek Teatru Komedia oraz bloki przy ul. Nowotki. Pracował również dla przemysłu stoczniowego – był współprojektantem wnętrz statków Batory i Piłsudski. W roku 2011 Stowarzyszenie Żoliborzan ufundowało Nagrodę im. Barbary i Stanisława Brukalskich dla najlepszej inwestycji budowlanej Żoliborza.

UDOSTĘPNIJ: