Słownik
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z #1

Andrea Palladio

(ur 1508 w Padwie – zm. 1580 w Maser)

Jeden z najbardziej wpływowych architektów i teoretyków architektury epoki nowożytnej, ostatni z wielkich włoskiego renesansu. Przedstawiciel nurtu klasycznego, w swoich pracach nawiązywał do architektury starożytnego Rzymu i traktatów Witruwiusza. Stworzył typ podmiejskiej willi, wzorowanej na antycznych rezydencjach, opartej na symetrycznym planie, ozdobionej kolumnowym portykiem i otoczonej zabudowaniami gospodarczymi. Mimo nawiązań do antyku jego projekty mają indywidualny charakter, cechuje je prostota, dostosowanie do potrzeb użytkowników, funkcjonalność i harmonia z otoczeniem. Był jednym z pierwszych nowożytnych architektów, który sformułował w formie traktatu zasady projektowania budynków. Jego największym dziełem są „Cztery księgi o architekturze” („I Quatro Libri dell’Architettura”) z 1570 roku. W XVIII wieku traktat ten stał się ważnym punktem odniesienia dla twórców epoki klasycyzmu w Europie (głównie w Anglii, Holandii, Skandynawii i Rosji) i w Ameryce Północnej. Architekci angielscy – m.in. Christopher Wren – stworzyli styl zwany palladianizmem, opierając się m.in. na wydanych w Anglii w 1709 roku „Czterech ksiąg o architekturze”.

Palladio urodził się w skromnej rodzinie młynarza, jako Andrea di Pietro della Gondola. W wieku 13 lat rozpoczął naukę zawodu kamieniarza. Około 1524 roku przeniósł się z Padwy do Vicenzy, gdzie pracował jako kamieniarz. Jednym ze zleceń, jakie otrzymał, były prace w willi Giangiorgia Trissino – poety, pisarza i dramaturga, a także architekta amatora. Trissino dostrzegł, że młody kamieniarz ma wielki talent, i postanowił mu pomóc w dalszej karierze. Za jego sprawą Andrea zmienił nazwisko na Palladio, poznał traktat Witruwiusza, wielkiego architekta rzymskiego, i pierwszy raz pojechał do Rzymu, by na własne oczy zobaczyć cuda antycznej architektury. Zwiedzał ruiny, oglądał, mierzył i rysował. Do Rzymu wracał jeszcze kilka razy, w poszukiwaniu inspiracji.

Pierwsze znaczące zlecenie jako architekt Palladio otrzymał w 1549 roku od włodarzy miasta Vicenza. Przebudował położony w centrum budynek Pallazzo Della Ragione (tzw. Basilica). Znakomicie wywiązał się z tego zadania, co zaowocowało szeregiem zleceń od miasta i zamożnych mieszkańców. W latach 1558 - 1566 dokończył budowę XV-wiecznej katedry w Vicenzie. Zaprojektował kilka budynków użyteczności publicznej (tzw. Palazzi), m.in. pałace miejskie Barbaran da Porto, Chiericati (1554), Thiene (1558), Porto, Valmarana (1566). Wokół Vicenzy wzniósł wiele okazałych willi dla posiadaczach ziemskich – rezydencje te składały się z reprezentacyjnego budynku mieszkalnego oraz estetycznych budynków gospodarczych. Najbardziej znaną taką budowlą jest Villa Capra (inaczej Villa Rotonda). Rezydencja ta była źródłem inspiracji dla wielu architektów europejskich przez kolejne stulecia.

Z Vicenzy Palladio przeniósł się do Wenecji, gdzie nie narzekał na brak zamówień. W latach 1566-1580 prowadził prace w kościół San Giorgio Maggiore. Zbudował kościół Il Redentore (1592), wzorowany na rzymskim Panteonie i zawierający elementy sztuki orientalnej (wieże podobne do minaretów). Uznanie przyniosła mu też willa Foscari (la Malcontenta) w Mestre koło Wenecji. W 1567 wzniósł drewniany most w Bassano nad rzeką Brentą. Jego ostatnim dziełem był słynny Teatro Olimpico w Vicenzie. Budynek ten został ukończony pięć lat po śmierci Palladia, w 1585 roku, przez architekta Vincenza Scamozziego. Jest to pierwszy teatr miejski wzniesiony w epoce nowożytnej, ważny punkt odniesienia dla późniejszych budynków tego typu.

UDOSTĘPNIJ: