Słownik pojęć z zakresu architektury, sylwetki architektów

Postmodernizm

Postmodernizm w architekturze i wzornictwie narodził się w latach 60. XX wieku jako protest wobec modernizmu – zdyscyplinowanego, oszczędnego w formie, funkcjonalnego, nieuznającego ornamentów i nawiązań do stylów minionych epok. Teoretyczne podstawy postmodernizmu wyłożył amerykański architekt Robert Venturi w książce „Complexity and Contradiction in Architecture” (1966) stwierdzając, że modernistyczna prostota, ascetyzm i logika wyjałowiły architekturę i sprawiły, że stała się ona przewidywalna i nudna. Postmodernizm przedkłada złożoność nad prostotę, lubuje się w sprzecznościach. W przeciwieństwie do modernizmu nie jest awangardowy ani nowoczesny – swobodnie łączy elementy wykorzystywane w architekturze już dawniej, stawia na ciekawe, zaskakujące, czasem zabawne i ironiczne zestawienia, bawi się konwencjami i przyzwyczajeniami estetycznymi odbiorcy. Modernistyczne hasło Louisa Sullivana „form follows function” (czyli: forma podąża za funkcją) oraz „less is more” (czyli: mniej znaczy więcej) Miesa ven der Rohe zastąpił hasłami „form follows fiction” (forma podąża za fikcją) i „less is bore” (im mniej tym nudniej). Architekci postmodernistyczni chętniej niż zwolennicy nowoczesności wsłuchują się w życzenia inwestorów, liczą się z ich gustami i upodobaniami. Tworzą budynki wkomponowane w miejscowy krajobraz, często nawiązujące do lokalnej architektury, również tej zabytkowej. Postmodernizm najpierw rozwinął się w Stanach Zjednoczonych, a następnie w Europie Zachodniej i Japonii. Gdy stał się bardzo modny wśród inwestorów, niebezpiecznie zbliżył się do wulgarności i kiczu. Pod koniec lat 80. historyzujący postmodernizm został zdominowany przez styl hi-tech i neomodernizm, ale ostatnio znowu powraca do łask i rozwija się równolegle z dekonstruktywizmem. Główni architekci postmodernistyczni to: Robert Venturi, Philip Johnson, Michael Graves, Cesar Pelli, Aldo Rossi, Richard Meier, Rem Koolhaas, Jacques Herzog i Pierre de Meuron.