Artukuły
Mies van der Rohe
Tagi: architekt, architektura, Bauhaus, minimalizm, modernizm, Werkbund
„Mniej znaczy więcej” - mawiał niemiecki architekt Ludwig Mies van der Rohe, prekursor nowoczesnej architektury, zwany „ojcem duchowym” minimalizmu. Trzydzieści dwa lata swego długiego życia spędził w Berlinie, kolejne trzydzieści dwa - w Stanach Zjednoczonych. W ciągu sześćdziesięciu lat pracy zawodowej zaprojektował ponad siedemdziesiąt budynków, które do dziś cieszą się uznaniem zarówno znawców architektury, jak i swoich użytkowników. Nagroda jego imienia - Mies van der Rohe Award - należy do najbardziej prestiżowych w dziedzinie architektury.
Mies van der Rohe Award przyznawana jest europejskim realizacjom architektonicznym w uznaniu ich walorów konceptualnych, technicznych i konstrukcyjnych. Laureat otrzymuje nagrodę pieniężną w wysokości 50 tysięcy euro i statuetkę przedstawiającą zaprojektowany przez Miesa van der Rohe budynek Pawilonu Niemieckiego z Wystawy Światowej w 1929 roku, która odbyła się w Barcelonie. Niemiecki architekt urodził się w 1886 roku w Akwizgranie, zmarł w 1969 w Chicago. Jako dziecko dużo czasu spędzał w warsztacie ojca, który był kamieniarzem. Od 1899 roku uczył się zawodu murarza, a od 1904 praktykował w biurze architektonicznym. Choć nie miał formalnego wykształcenia - nie studiował na wyższej uczelni - uważany jest za jednego z najwybitniejszych architektów XX wieku. Jako zaledwie dwudziestodwuletni chłopak dołączył do renomowanego studia architektonicznego Petera Behrensa, gdzie poznał Waltera Gropiusa i Le Corbusiera, najbardziej nowatorskich architektów owych czasów. Wkrótce stał się orędownikiem architektury ze stali i szkła. Większość śmiałych projektów, które stworzył w latach 20., nie została zrealizowana i nie znalazła zrozumienia u szerszej publiczności.
Jak przystało na postępowego projektanta, Mies van der Rohe należał do Deutscher Werkbund (Niemieckie Stowarzyszenie Twórcze), organizacji zrzeszającej architektów, inżynierów i plastyków, założonej w 1907 roku w Monachium. Działalność stowarzyszenia skupiała się na humanistycznym kształtowaniu otoczenia: przedmiotów codziennego użytku, mieszkań, obiektów przemysłowych, budynków użyteczności publicznej, a w szerszej perspektywie - całych miast i wsi. Członkowie Werkbundu głosili hasła artystycznej, moralnej i socjalnej odnowy. Ich celem była poprawa jakości produktów masowych, wytwarzanych przez rozrastający się przemysł. W 1927 roku Mies van der Rohe jako dyrektor artystyczny Werkbundu zorganizował wielką wystawę - osiedle mieszkaniowe Weissenhof w Stuttgarcie. Ekspozycję tworzyło kilkanaście modelowych domów jedno i wielorodzinnych, zaprojektowanych przez zrzeszonych w Werkbundzie architektów. Wszystkie budynki zbudowano w stylu dojrzałego modernizmu: miały płaskie dachy, duże, poziome okna i gładkie elewacje. Również Mies zaprezentował budynek wielorodzinny własnego projektu. Osiedle Weissenhof nie spotkało z ciepłym przyjęciem niemieckiej prasy, szczególnie tej sprzyjającej nazistom, którzy po przejęciu władzy chcieli nawet osiedle zburzyć. Wobec braku dużych zamówień, w połowie lat 20. Mies wraz ze swoją życiową partnerką, projektantką wnętrz Lilly Reich, zajął się projektowaniem mebli (słynne krzesła MR 10, MR 20 i Barcelona), które stały się ważnym źródłem jego dochodów. W latach 1930-32 sprawował funkcję dyrektora Bauhausu, niemieckiej uczelni artystycznej, założonej w 1919 roku w Weimarze przez Waltera Gropiusa. Właśnie Gropius wyznaczył go na to stanowisko. W 1925 roku, wobec niechęci konserwatywnych środowisk Weimaru, uczelnię przeniesiono do Dessau. Wykładowcy i studenci Bauhausu dążyli do stworzenia i upowszechnienia nowoczesnej architektury, silnie powiązanej z innymi dziedzinami sztuki. Pomimo stosunkowo krótkiego okresu swego istnienia uczelnia ta miała ogromny wpływ na kształtowanie się i rozwój sztuki współczesnej. W 1934 roku Bauhaus został zamknięty przez nazistów, a Werkbund - rozwiązany.
W 1937 roku zniechęcony i rozczarowany swoim krajem Mies van der Rohe wyjechał do Stanów Zjednoczonych, w których spędził resztę życia. Zamieszkał w Chicago, gdzie zaproponowano mu stanowisko kierownika Szkoły Architektury w Armour School of Technology (późniejszego Illinois Institute of Technology, czyli IIT). Zgodził się objąć to stanowisko pod warunkiem pozostawienia mu całkowitej swobody w projektowaniu campusu uczelni (1943-1956). Dzięki tej swobodzie twórczej powstały jedne z jego najlepszych budynków, m.in. Crown Hall, Alumni Hall i The Chapel. Crown Hall, siedziba Szkoły Architektury, jest powszechnie uważana za kwintesencję stylu Miesa. Kolejną znakomitą realizacją niemieckiego architekta w Chicago są apartamentowce Lake Shore Drive (1948-52). To dwie bliźniacze wieże ze szkła i stali, górujące nad brzegiem jeziora Michigan, uznawane za jeden ze znaków rozpoznawczych Chicago. W mieście, w którym Mies mieszkał przez trzy dekady, powstało aż 45 zaprojektowanych przez niego budynków. W Nowym Jorku, słynącym z pionierskiej architektury - tylko jeden, za to bardzo znaczący. Seagram Building (1954-58) zmienił sposób myślenia o wieżowcach. W większości miast stawiano je tuż przy chodnikach. Tymczasem wokół Seagram Building można pospacerować. Jest sporo wolnej, niezabudowanej przestrzeni, i ławki, na których można usiąść i odpocząć. Wszystko to sprawia, że biurowiec jest bardziej przyjaznym i otwartym miejscem i przestaje być odizolowaną od reszty miasta twierdzą.
Na antenie Domo prezentujemy film dokumentalny MIES VAN DER ROHE – ZBLIŻENIE, ukazujący życie i twórczość wybitnego niemieckiego architekta i jego wpływ na rozwój nowoczesnej architektury i budownictwa. Twórcy dokumentu rozpoczynają swoją podróż śladami Miesa w Kanadzie. Tam właśnie, na wyspie Nuns nieopodal Montrealu, stoi zaprojektowana przez niego stacja benzynowa. Niby zwykły budynek, a jednak niezwykły. Tak jak inne jego realizacje, charakteryzuje się wielką dbałością o szczegóły i prostotą formy, która jednocześnie wprowadza do obiektu przestrzeń i światło.
