Artukuły

Nagroda Agi Khana

Co trzy lata wręczana jest Nagroda Agi Khana dla Architektury (Aga Khan Award for Architecture), jedna z najbardziej prestiżowych w tej dziedzinie. Głównym kryterium, decydującym o jej przyznaniu, nie jest rozmach, nowatorstwo konstrukcyjne czy walory estetyczne projektu, lecz jego użyteczność i znaczenie dla lokalnej społeczności. Fundatorem i pomysłodawcą nagrody jest multimilioner Aga Khan IV, przywódca piętnastomilionowej społeczności muzułmańskich izmailitów, mieszkających w różnych krajach świata.

Aga Khan Award for Architecture została ustanowiona w 1977 roku. Jej wartość to 500.000 dolarów amerykańskich, co czyni ją najhojniejszą nagrodą w dziedzinie architektury na świecie. Co ciekawe, liczba laureatów nie jest odgórnie ustalona. To, ile projektów zostanie uhonorowanych, zależy od werdyktu członków jury. Proces selekcji i oceny nadesłanych prac jest bardzo rygorystyczny i trwa aż trzy lata. Uczestniczą w nim eksperci z całego świata, reprezentujący różne dziedziny - m.in. architekturę, budownictwo, historię sztuki, ekologię i filozofię. Od czasu ustanowienia nagrody, jak dotąd przyznano ją dziesięć razy. Wśród zwycięskich prac znalazły się zarówno budynki mieszkalne, jak i biurowce, projekty zagospodarowania przestrzeni publicznej, zieleni i krajobrazu, a także kompleksowe plany renowacji i rewitalizacji starych i zaniedbanych dzielnic miast. Wiejska szkoła, drapacz chmur, budynek ambasady, zabytkowy meczet i miejski bazar - to przykładowi zwycięzcy. Zgodnie z zamysłem Agi Khana o nagrodę mogą się starać twórcy projektów, które będą służyć społecznościom muzułmańskim w różnych krajach świata (niekoniecznie islamskich). Ceremonie rozdania nagród odbywają się w miejscach ważnych dla muzułmanów, jak dotąd były to: Lahore, Istambuł, Marakesz, Kair, Samarkanda, Surakarta, Granada, Aleppo, Dalhi i Kuala Lumpur.

Aga Khan IV jest jednym z najbardziej wpływowych i szanowanych islamskich przywódców religijnych. Jako imam stoi na czele 15 milionów muzułmańskich izmailitów, mieszkających w 25 krajach świata, głównie w Zachodniej i Środkowej Azji, a także w Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Ameryce Północnej i w Europie. Jako przywódca izmailitów Aga Khan kładzie nacisk na duchowy i intelektualny aspekt islamu, współczucie i tolerancję, oraz szacunek dla człowieka. Dysponuje ogromnym majątkiem, którego pokaźną część wydaje na działalność charytatywną, kulturalną i edukacyjną, wspieranie walki z ubóstwem i analfabetyzmem. Aga Khan założył wiele fundacji (m.in. Aga Khan Agency for Microfinance, Aga Khan Trust for Culture, Focus Humanitarian Assistance, Aga Khan Health Services, University of Central Asia). Nagroda Agi Khana dla Architektury jest częścią większego przedsięwzięcia, czyli Aga Khan Trust for Culture (AKTC), którego celem jest wspieranie, ochrona i promocja materialnego i duchowego dziedzictwa muzułmanów na całym świecie. AKTC sfinansowało m.in. renowację historycznych dzielnic Kairu, Kabulu, Aleppo, Delhi, Zanzibaru, Mostaru i Timbuktu. Przeznacza znaczne środki na rozwój muzeów i kolekcji sztuki islamskiej, wspiera też współczesnych artystów i muzyków.

W 2007 roku po raz dziesiąty przyznano Nagrodę Agi Khana dla Architektury. Jubileuszowa edycja miała aż dziewięciu laureatów. Do konkursu zgłoszono 343 projekty, a po wnikliwej ocenie ekspertów na ostateczną listę kandydatów trafiło 27 z nich. Nagrodzono następujące projekty: budynek University of Technology Petronas w Malezji, wieżowiec Moulmein Rise Residential Tower w Singapurze, targowisko miejskie w Koudougou w Burkina Faso, budynek szkoły podstawowej w Rudrapur w Bangladeszu, budynek ambasady Królestwa Niderlandów w Addis Abebie w Etiopii, plac Samira Kassira w Bejrucie w Libanie, renowacja miasta Shibam w Jemenie, rewitalizacja starych dzielnic Nikozji na Cyprze oraz renowacja meczetu Amiriya w Jemenie. Wszystkie nagrodzone projekty oraz ich autorów i pomysłodawców przedstawia seria dokumentalna ARCHITEKTURA ISLAMU, którą pokazujemy na antenie Domo. Widzowie będą mieli okazję przyjrzeć się wybitnym dziełom architektury współczesnej i dawnej, poznać niezwykle miejsca, położone w odległych zakątkach świata, i mieszkających tam ludzi. Seria przybliża też sylwetki architektów, którzy opowiadają o tym, skąd czerpali inspirację do swoich projektów i jak przebiegały prace nad ich wdrożeniem.