Artukuły

Bruno Taut

Tagi: architekt, architektura, Bruno Taut, miasta, modernizm, Werkbund

Od 12 lutego do 19 kwietnia 2009 roku w Muzeum Architektury we Wrocławiu prezentowane są dwie interesujące wystawy: „Bruno Taut - mistrz kolorowego budownictwa w Berlinie” oraz „Mieszkać w światowym dziedzictwie? Modernistyczne osiedla Berlina”. Łączy je osoba wybitnego niemieckiego architekta i urbanisty Brunona Tauta. Był jednym z czołowych przedstawicieli modernizmu i pionierów nowoczesnej architektury mieszkaniowej. Kilka zaprojektowanych przez niego osiedli znalazło się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Z okazji 125 rocznicy urodzin Brunona Tauta (1880-1938) berliński Deutscher Werkbund postanowił przypomnieć jego twórczość, poświęcając mu ekspozycję, która kolejny już rok podróżuje po miastach Europy. Obecnie można oglądać ją we Wrocławiu. Deutscher Werkbund, czyli Niemieckie Stowarzyszenie Twórcze, to organizacja zrzeszająca architektów, inżynierów i plastyków, założona w 1907 roku. Bruno Taut był jednym z pierwszych jej członków. Werkbund walnie przyczynił się do rozwoju architektury modernistycznej w Niemczech, a obecnie skutecznie zabiega o jej ochronę i rewitalizację. W lipcu 2008 roku sześć modernistycznych osiedli mieszkaniowych, znajdujących się w Berlinie, zostało wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Cztery spośród nich - Gartenstadt Falkenberg, Schillerpark, Britz-Hufeisensiedlung i Carl Legien - zaprojektował Bruno Taut. Stosując proste, geometryczne formy, starannie dopracowując detale i uwzględniając najbliższe otoczenie budynków, Taut wprowadził do urbanistyki nową jakość. Jego znakiem rozpoznawczym stała się bogata i ekspresyjna kolorystyka budynków, przełamująca obowiązujący wcześniej dyktat szarości.

Modernistyczne osiedla Berlina, wybudowane w latach 1913-1931, na długo wyznaczyły standardy nowoczesnego budownictwa mieszkaniowego. Odmieniły oblicze metropolii, czyniąc ją miejscem bardziej przyjaznym zwykłym mieszkańcom. Po gwałtownym kryzysie, który nastąpił po I wojnie światowej, sytuacja mieszkaniowa w miastach była dramatyczna. W podupadających, czynszowych kamienicach panowały fatalne warunki sanitarne, w wielu z nich nie było bieżącej wody ani kanalizacji. Wielopokoleniowe rodziny gnieździły się w ciasnych, ciemnych i zawilgoconych mieszkaniach, suterenach i oficynach. Wszystko to sprzyjało rozprzestrzenianiu się groźnych chorób zakaźnych, takich jak gruźlica. Bruno Taut i kilku innych, działających w tym czasie architektów (m.in. Walter Gropius, Franz Hoffmann, Martin Wagner, Franz Hillinger, Otto Bartning) postawiło sobie za cel zmianę tej sytuacji. Projektowali nowe osiedla tak, aby w budynkach było więcej przestrzeni, światła i powietrza. Każde mieszkanie miało własną kuchnię i łazienkę, a często także balkon lub mały ogródek. Zadbano również o najbliższe otoczenie osiedli i zieleń tak, aby mieszkańcy mieli gdzie chodzić na spacery. Dziś to wszystko wydaje się oczywiste, jednak na początku XX wieku założenia te były nowatorskie, a nawet rewolucyjne. Wypracowane wówczas standardy obowiązywały przez dziesięciolecia i nadal są aktualne. Modernistycznym architektom związanym z Werkbundem przyświecały idee humanizmu. Projektowali niedrogie, ale nowoczesne i funkcjonalne mieszkania, dostępne dla przeciętnych zjadaczy chleba. Popierali budownictwo spółdzielcze. Po przejęciu władzy przez hitlerowców, w 1934 roku Werkbund został zlikwidowany. Reaktywowano go w 1947 roku.

Bruno Taut urodził się w 1880 roku w Królewcu, w Prusach Wschodnich. Po zdaniu matury uczęszczał do szkoły budowlanej. Następnie przez kilka lat uczył się zawodu, pracując jako asystent znanych architektów. W 1906 roku osiadł w Berlinie. Wraz z Franzem Hoffmannem założył biuro architektoniczne. W 1910 roku został przyjęty do Werkbundu. Kolejne lata upłynęły mu na intensywnej pracy projektowej, ideowej, wystawienniczej i dydaktycznej, wydał też wiele publikacji. W latach 1921-24 był miejskim radcą budowlanym w Magdeburgu. Następnie wrócił do Berlina i w 1930 roku został profesorem w Technische Hochschule. Był znany ze swoich pacyfistycznych poglądów. W 1933 roku musiał wyjechać z Niemiec. Określany mianem „kulturowego bolszewika” i ścigany przez hitlerowców, uciekł przez Szwajcarię do Japonii, gdzie napisał swoją "Teorię architektury". W 1936 roku został powołany do Akademii Sztuk Pięknych w Istambule. Podobnie jak wielu innych niemieckich intelektualistów, przeciwników faszyzmu, znalazł schronienie w Turcji. Bruno Taut zmarł w Istambule w 1938 roku. Jego ostatnim dziełem był projekt katafalku dla Kemala Atatürka.

Prezentowana obecnie we Wrocławiu ekspozycja przybliża zaprojektowane przez Tauta osiedla, znajdujące się w Berlinie i najbliższej okolicy. Pokazuje różne etapy ich powstawania i funkcjonowania, od wstępnych założeń i projektów, poprzez budowę i oddanie do użytku, po prace restauratorskie i stan obecny. Kuratorem wystawy jest architekt Winfried Brenne, który walnie przyczynił się do ocalenia spuścizny architektonicznej Tauta. Efekty renowacji i rewitalizacji modernistycznych osiedli Berlina mogą być wzorem dla inicjatyw ratowania zabytków budownictwa XX wieku. Związane z Tautem wystawy to znakomita okazja do odwiedzenia Muzeum Architektury we Wrocławiu, które jest jedyną tego typu placówką w Polsce.

Skomentuj Drukuj Poleć znajomemu

Dodaj do