Artukuły
Poużywajmy sobie. Historia polskiego wzornictwa
Tagi: polscy projektanci, polski design, polskie wzornictwo
Zapraszamy na film dokumentalny, zrealizowany przez DOMO+ w koprodukcji z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego i we współpracy z Muzeum Narodowym w Warszawie. Poużywajmy sobie. Historia polskiego wzornictwa to fascynująca podróż w czasie, ukazująca rozwój polskiego designu na przestrzeni XX i XXI wieku. Od 11 listopada pokazujemy film na naszej antenie.
To już drugi – po „Dizajnerkach” z 2009 roku – dokument wyprodukowany przez DOMO+. Film „Poużywajmy sobie. Historia polskiego wzornictwa” w reżyserii Małgorzaty Olimpii Świderskiej daje widzowi unikalną możliwość poznania małych, dużych i wielkich przedmiotów, które towarzyszyły kilku pokoleniom Polaków od święta i na co dzień. Niektóre z nich stały się symbolami swoich czasów i ikonami rodzimego designu, a dziś są obiektem westchnień kolekcjonerów i miłośników stylu vintage. Pokazywane w filmie meble, przedmioty z ceramiki, porcelany i szkła, tkaniny, małe bibeloty, a także samochody i lokomotywy były lub nadal są częścią naszej codzienności. Powstały na przestrzeni XX i XXI wieku. Wielu spośród ich twórców - utalentowanych i nowatorskich projektantów - w innych okolicznościach geopolitycznych mogłoby zrobić międzynarodową karierę. Warto przypomnieć ich nazwiska i projekty. Narracja filmu składa się z wywiadów z ekspertami z dziedziny wzornictwa przemysłowego, historykami sztuki i projektantami. Znaleźli się wśród nich: Beata Bochińska, Anna Demska, Anna Frąckiewicz, Czesława Frejlich, Krystyna Łuczak- Surówka, Anna Maga, Józef Mrozek, Michał Stefanowski, Wojciech Wybieralski.
Początki wzornictwa przemysłowego na naszych ziemiach datują się na przełom XIX i XX wieku. Po odzyskaniu niepodległości Polska postawiła na nowoczesne rozwiązania i projektowy rozmach. Wielkie, dopracowane w najdrobniejszych szczegółach transatlantyki Piłsudski i Batory miały niepowtarzalne wnętrza, nowoczesna lokomotywa parowa wygrywała światowe wystawy, a artyści z grupy Praesens przygotowali projekt mieszkania minimum dla ubogiego, masowego klienta. Dynamiczny rozwój naszego wzornictwa przerwał wybuch wojny. Po 1945 roku w zrujnowanej Polsce brakowało wszystkiego i wszystko było potrzebne. Wzornictwo również, bo masowa produkcja stała się czymś nieodzownym. Jednak wielki przemysł, gdzie liczyła się tylko ilość, a nie jakość i estetyka, był dla wzornictwa ślepą uliczką. W 1950 roku Wanda Telakowska doprowadziła do powstania Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, który rozwijał produkcję tkanin i mebli. Po odwilży w drugiej połowie lat 50. polski design znowu mógł być nowoczesny. To stało się celem i ambicją wielu zdolnych projektantów. Zaczęły powstawać lekkie meble z giętej sklejki i fotele z żywicy syntetycznej. Produkowano samoloty, szybowce, motorowery i samochody zaprojektowane przez polskich inżynierów, którzy nie wiedzieli jeszcze, że kiedyś świat nazwie ich designerami. Rozkwitła ceramika, powstawały piękne, kolorowe, obłe w kształtach serwisy do kawy i herbaty. W głowach polskich twórców zrodził się pomysł na pikasy, czyli figurki porcelanowe, które podbiły Polskę i były dość popularne za granicą. Przełom lat 50. i 60. przyniósł rozkwit polskiego wzornictwa niespotykany nigdy przedtem. Wtedy to powstał prototyp Syreny Sport, komisyjnie zniszczony kilka lat później. W latach 60. polskie tkaniny zachwycały oryginalnością wzorów i bogactwem barw, a radioodbiorniki nie miały sobie równych w Europie. Pod koniec lat 60. utworzono Ośrodek Wzornictwa Nowoczesnego przy Muzeum Narodowym. Tam właśnie Wanda Telakowska przekazała całą wzorcownię IWP, którą Ośrodek opiekuje się do dzisiaj.
Lata 70. to początek kryzysu polskiego designu i produkcji na licencjach. W latach 80. staliśmy się tanią siłą roboczą dla zagranicznych koncernów. Produkowaliśmy dużo mebli, ale według sprowadzonych z Zachodu wzorów. Podczas okresu transformacji polskie wzornictwo było jakby uśpione, by znowu rozkwitnąć na przełomie stuleci. W XXI wiek weszliśmy z dużą ilością pomysłów, które realizują rzesze młodych projektantek i projektantów. Świat coraz bardziej docenia oryginalność i świeżość naszych projektów, specyficzny styl, nawiązania do folkloru, wykorzystanie naturalnych materiałów, umiejętne łączenie tradycji z nowoczesnością.
