Artukuły

Łódź Design 2008

W dniach 16-31 października 2008 roku w Łodzi odbyła się druga edycja Międzynarodowego Festiwalu Designu. To pierwszy i jak dotąd jedyny taki festiwal w Polsce, obejmujący liczne wystawy, konkursy, warsztaty, wykłady, spotkania z projektantami oraz pokazy filmów i happeningi. Festiwal odbywał się pod hasłem Play&Joke.

Organizatorem dorocznego festiwalu jest Łódź Art Center, czyli Międzynarodowe Centrum Sztuki w Łodzi. Do współorganizatorów należą: Urząd Miasta Łodzi, Marszałek Województwa Łódzkiego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Fabryka Sztuki, Manufaktura i Atak Design. Celem twórców festiwalu jest prezentacja najnowszych polskich i światowych trendów obowiązujących w szeroko pojętym wzornictwie. Jednym z najciekawszych elementów Łódź Design 2008 był przegląd polskich i zagranicznych szkół artystycznych, kształcących przyszłych projektantów. Pierwsza edycja festiwalu odbyła się w październiku 2007 roku. Cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród projektantów, publiczności i krytyków, co utwierdziło organizatorów co do słuszności przedsięwzięcia. Program tegorocznej edycji był bardzo bogaty i zróżnicowany. Poza głównym nurtem wydarzeń obejmował wiele ciekawych wystaw i imprez towarzyszących.

Hasłem Łódź Design 2008 było: Play&Joke. W programie głównym znalazły się m.in. wystawy zbiorowe: Play&Joke, Puzzle 4 Peace, Twist Young Design i Ostrożnie! Żart. Play&Joke to design z podtekstem, interaktywny, nawiązujący kontakt z widzem, dowcipny, a zarazem skłaniający do refleksji. To zjawisko złożone, stanowiące nieodłączny element popkultury, a zarazem znajdujące się na pograniczu sztuki i nauki.

Na wystawie Play&Joke zaprezentowane zostały prace blisko 40 współczesnych artystów polskich i zagranicznych, w większości reprezentantów młodego pokolenia. Zaprojektowane przez nich przedmioty są funkcjonalne i przybierają ciekawe formy, a zarazem są nośnikiem refleksji swoich twórców. Młodzi projektanci chcą nie tylko projektować użyteczne i oryginalne pod względem estetycznym przedmioty, ale i wywołać w swoich odbiorcach emocje, refleksje albo uśmiech. Design ma spełniać nie tylko funkcje dekoracyjne, ale i być swego rodzaju manifestem kulturowym i środowiskowym. Wspólnym mianownikiem prac, które zostały zaprezentowane na wystawie Play&Joke, jest zabawa, rozumiana jako przyjemność projektowania i użytkowania danego przedmiotu. Artyści udowadniają, że chcą nie tylko dekorować, ale i bawić swoich odbiorców. Jako tworzywa używają np. jednorazowych naczyń i uszkodzonych mebli. Projektują przedmioty, które przed użyciem trzeba samodzielnie złożyć i zastanowić się, jak działają. Tworzą nowoczesne prototypy dla przemysłu i niejednokrotnie sami poszukują środków na ich wdrożenie. Wystawa Play&Joke była nie tylko przeglądem prac dobranych według określonego klucza, ale także świadectwem przemian zachodzących we współczesnym wzornictwie.

W ramach Play&Joke prezentowany był także projekt Puzzle 4 Peace. Były to artystyczne puzzle, których elementy zostały zaprojektowane przez różnych twórców. Puzzle wpisały się w nurt proekologiczny, gdyż wykonano je z przetworzonych materiałów, takich jak drewno, plastik, aluminium i papier. W ten sposób projektanci przekonywali o konieczności segregowania odpadów i chcieli uwrażliwić odbiorców na problem zanieczyszczenia środowiska. Projekt Puzzle 4 Peace adresowany był także do dzieci i spełniał rolę edukacyjną. Kolejna wystawa w ramach Play&Joke miała tytuł Ostrożnie! Żart. Prezentowała szkło i porcelanę czeskiej grupy projektowej Qubus, założonej przez Maxima Velcovsky’ego, jednego z najbardziej rozpoznawalnych na Zachodzie projektantów z Europy Wschodniej. Prestiżowy magazyn „Icon” nazwał go „wybawcą czeskiego przemysłu ceramicznego”, bo projekty Velcovsky’ego znakomicie się sprzedają. Artysta z powodzeniem łączy różne estetyki i gusta, wyciąga wspólny mianownik z socrealizmu i najnowszych trendów wzornictwa. Jego projekty nie bez przyczyny określane są mianem bomby estetycznej. Przykładem może być głowa Lenina ozdobiona charakterystycznym dla miśnieńskiej porcelany ornamentem albo wazony w formie porcelanowych kaloszy. Projekty Velcovsky’ego i jego grupy łączą szlachetność materii i powagę tradycji z poczuciem humoru, artystyczną swobodą i oryginalnością. Przełamują stereotypowe wyobrażenia na temat tego, jak powinny wyglądać przedmioty z porcelany, a mimo to znajdują uznanie w oczach wielu nabywców, przyzwyczajonych do tradycyjnych form.

Na wystawie Twist Young Design zgromadzono meble i przedmioty dla dzieci, zaprojektowane przez sławnych designerów, takich jak Charles i Ray Eamesowie, Verner Panton, Ron Arad, Philippe Starck, Eero Aarnio i George Nelson. Wystawa pokazała, że projektowanie dla dzieci jest osobną dziedziną wzornictwa, równie istotną jak projektowanie dla dorosłych, i bynajmniej nie polega na zmniejszaniu dużych mebli do mniejszych rozmiarów. Dzieci mają specyficzne potrzeby, zachowania i upodobania, które projektant musi uwzględnić. Tworząc mebel czy zabawkę, designer musi zrozumieć nie tylko psychikę, ale i motorykę dziecka. Projektowane dla najmłodszych przedmioty muszą być zarówno funkcjonalne, jak i bezpieczne. Niezwykle ważne jest, by były także estetyczne, bo za ich pośrednictwem można kształtować poczucie estetyki dziecka i jego wrażliwość na piękno.

Spośród licznych wystaw towarzyszących dużym zainteresowaniem cieszyła się wystawa Eames by Vitra, ukazująca dzieła sławnego małżeństwa projektantów - Charlesa i Ray Eamesów. Zaprojektowane przez nich meble są klasycznym przykładem modernizmu lat 40. i 50. XX wieku, a także ponadczasowego wzornictwa, które się nie zestarzało i mimo upływu lat nadal jest cenione, nowoczesne i modne. W ciągu ponad 40 lat wspólnego życia małżonkowie zaprojektowali wiele oryginalnych mebli i domów, zrealizowali wspólnie liczne filmy i wystawy. Dziś uznawani są za ikony designu. W latach swojej aktywności byli nowatorami, eksperymentowali z różnymi technologiami, używali sklejki, tworzyw sztucznych i włókna szklanego, czyli materiałów, które do dziś uważane są za atrakcyjne i nowoczesne. Eamesowie stworzyli jeden z kanonów współczesnego wzornictwa. Poza oryginalnością, ich meble cechuje rzetelność i techniczna konsekwencja, które zapewniły im trwałe miejsce w zmieniającym się świecie. Wyłącznym producentem oryginalnych mebli Eamesów w Europie i na Bliskim Wschodzie jest Vitra, firma, którą twórczy małżonkowie obdarzyli zaufaniem. Vitra Design Museum posiada największą na świecie kolekcjęprojektów i prototypów mebli sławnej pary. Bogata wystawa przedstawiająca dzieła Eamesów, przygotowana przez specjalistów Vitry, wędruje po całym świecie.

W trakcie festiwalu Łódź Design 2008 po raz pierwszy w Polsce odbywał się międzynarodowy przegląd szkół zajmujących się edukacją projektową, czyli kształceniem przyszłych designerów. Była to wyjątkowa okazja, aby zobaczyć i porównać prace studentów wielu uczelni, a zarazem poznać najnowsze trendy. W przeglądzie wzięły udział niemal wszystkie największe polskie uczelnie artystyczne oraz renomowane szkoły zagraniczne, takie jak m.in. Bauhaus Universitat Weimar, Northern Illinois University, L’Ecole de Design Nantes Atlantique, University of the Arts London, Anglia Ruskin University oraz Burg Giebichenstein Halle. Celem przeglądu, poza prezentacją prac, była wymiana doświadczeń między uczelniami, wykładowcami i studentami oraz porównanie programów i efektów nauczania. Spośród polskich uczelni na festiwalu Łódź Design wystawiały: Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach (projektowanie form przemysłowych, projektowanie komunikacji wizualnej), Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi, Wyższa Szkoła Sztuki i Projektowania w Łodzi, Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu (architektura wnętrz i wzornictwo przemysłowe), Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie (wzornictwo przemysłowe) oraz Akademia Sztuk Pięknych we Wrocławiu (architektura wnętrz i wzornictwo przemysłowe). Oprócz wystaw i multimedialnych prezentacji przygotowanych przez uczelnie, niewątpliwą atrakcją były wykłady i warsztaty, prowadzone przez wybitnych wykładowców.